آیا درمان زردي نوزادان با مصرف ترنجبین و استفاده همزمان از تابش نور فرابنفش ممکن است؟

شاید برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که اگر همراه با استفاده از لامپ های فرابنفش به نوزادی که زردی دارد قطره خوراکی ترنجبین بدهیم آیا سرعت بهبود زردی او بیشتر می شود یا خیر؟ آیا به طور کلی ترکیب این دو روش زردی نوزاد را درمان میکند و یا خیر؟ در این مقاله با مانا شاپ همراه باشید تا کاهش زردي نوزادان با مصرف ترنجبین و تابش نور فرابنفش را در صورت استفاده همزمان به روش علمی بررسی و تجزیه و تحلیل کنیم. قبل از هر چیز باید بدانید بسیاری از لامپ های تابش نور فرابنفش که امروزه برای درمان نوزادان به منازل آورده میشوند بنا به رعایت مسائل ایمنی احتمالی بسیار کم قدرت تر از نمونه لامپ های تابش نور فرابنفشی هستند که در بیمارستان ها و درمانگاه استفاده می شوند. لذا این مطالعه جهت تعیین حداکثر میزان اثر بخشی روش با استفاده از لامپ تابش نور فرابنفش بیمارستانی بررسی شده است.

هيپر بيلي روبينمي (ماده ای که عامل زردی رنگ پوست در نوزادان است) یا زردی نوزاد يك مشكل شايع و اكثراً خوش خيم نوزادي است كه در 80% نوزادهاي نارس و 60% نوزادان نو رسیده رخ مي دهد. از روش هاي درمان زردي، فتوتراپي، تعويض خون و تجويز برخي مواد خوراكي از قبيل قطره های ساخته شده با ترکیب گیاهان دارویی مانند بی ناستر که از ترکیب شیرخشت و ترنجبین ساخته شده است، شاركول، كلستيرامين و آگار است كه با ممانعت از جذب روده اي بيلي روبين میزان آن را در خون كاهش می دهند. در طب کهن و سنتی ایرانی از ترنجبین به عنوان كاهنده زردي نوزاد به كرات استفاده مي شود. هدف اين تحقيق بررسي کاهش زردی نوزادان با مصرف ترنجبین و تابش نور فرابنفش می باشد.

برای آشنایی بیشتر به مقاله ترنجبین چیست مراجعه کنید و یا از طریق مطالعه همه چیز درباره ترنجبین اصل و 10 خاصیت آن از همه موضوعات یکجا مطلع شوید.

بهبود زردی نوزادان با ترنجبین

اين مطالعه به صورت كارآزمايي باليني در نوزادان تازه متولد شده با سن کمتر از یک ماه با وزن بالاي 2500 كيلوگرم و بدون هرگونه فاكتور خطر انجام شد. به گروه مورد (41 نوزاد) 1 میلی لیتر به ازاء هر یک کیلوگرم هر 12 ساعت، سوسپانسيون 30 گرم درصد ترنجبين خوراكي علاوه بر فتوتراپي تجويز و در گروه شاهد فتوتراپي به تنهايي انجام شد. سطح بيلي روبين توتال و مستقيم هر 24 ساعت اندازه گيري شد. نتايج با استفاده از نرم افزار آماری و آزمون هاي آناليز واريانس يك طرفه و آزمون t تجزيه و تحليل شد.

يافته ها: آزمون ها نشان دادند که بين طول مدت بستري دو گروه تفاوت معني داري نداشته است. همچنين بيلي روبين توتال و مستقيم دو گروه بعد از 24 ساعت تفاوت معني داري داشته است؛ ولي بيلي روبين مستقيم 48 ساعت پس از شروع ترنجبين به طور معني داري پايين تر از گروه شاهد بود  (014/0 p=).

نتيجه گيري: عليرغم باورهاي بومي مبني بر تاثير استفاده همزمان ترنجبين و تابش نور فرابنفش در کاهش زردي نوزادان، این روزش اثر قابل توجهي در درمان زردي نداشته و به عنوان راه حلی برای تسریع درمان زردي پیشنهاد نمي شود.

مقدمه ای بر علت زردي نوزادان

هيپربيلي روبينمي از مشكلات شايع و معمولاً خوش خيم نوزادي و بيشترين علت بستري در بخش نوزادان است. حدود 60% نوزادهاي رسيده و 80% نوزادهاي نارس در هفته اول زندگي دچار زردي مي شوند كه علت آن تجمع رنگدانه غير كنژوگه، غير قطبي و محلول در چربي بيلي روبين در پوست نوزاد است (واكنش غير مستقيم). زردي پوست همچنين مي تواند به علت رسوب رنگدانه ها در ميكروزوم هاي كبدي توسط آنزيم يوريدين دي فسفوگلوكورونيك اسيد گلوكورونيل ترانسفراز به صورت استرگلوكورونيد بيلي روبين باشد كه قطبي و محلول در آب است (1).

در حالت طبيعي سطح بيلي روبين در سرم بند ناف 3-1 میلی گرم بر دسی لیتر و سرعت افزايش آن كمتر از 5میلی گرم بر دسی لیتر  در روز است. به اين ترتيب زردي فيزيولوژيك در روزهاي دوم و سوم زندگي آشكار شده، معمولاً در روز 3-2 در بيشترين مقدار خود بوده و سپس تدريجاً كم شده تا آنكه در روزهاي 5 الی 7 به 2 میلی گرم بر دسی لیتر  مي رسد. به طور كلي در 7-6% شيرخواران رسيده بيلي روبين غير مستقيم بيش از 9/12 و در حدود 3% آنها ميزان بيلي روبين غير مستقيم حتي بيش از 15 است (1).

Kernt Icterus يك عارضه خطرناك هيپربيلي روبينمي غير مستقيم است كه به صورت يك سندرم عصبي وخيم تظاهر مي كند. اين سندرم با مرگ و مير بالايي همراه بوده و نوزادهايي كه زنده مي مانند اكثراً به اختلالات ذهني، تشنج، اختلالات تكلم و شنوايي، هيپوتوني، علائم اكستراپيراميدال، كره آتتوز دو طرفه و اسپاسم عضلاني مبتلا خواهند بود (1).

در شيرخواران رسيده اي كه با شير مادر تغذيه مي شوند و عامل زمينه اي خطرسازي از قبيل هموليز و آسفيكسي نداشته اند كرن ايكترويس در زماني ايجاد مي شود كه بيلي روبين از میلی گرم بر دسی لیتر 30 بالاتر باشد، گرچه محدوده آن وسيع است (میلی گرم بر دسی لیتر 50-21) (1).

فتوتراپي رايج ترين روش درماني و پروفيلاكسي هيپربيلي روبينمي غير Conjugated است كه تقريباً در تمام موارد بدون در نظر گرفتن Maturity، وجود يا فقدان هموليز و درجه رنگ دانه دار شدن پوست منجر به كاهش غلظت بيلي روبين مي شود (2).

از درمان هاي جانبي ديگر تجويز مواد خوراكي غير قابل جذب است كه احتمالاً با اتصال به بيلي روبين در روده يا با كاستن چرخ انتروهپاتيك منجر به كاهش جذب روده اي بيلي روبين و در نتيجه كاهش سطح سرمي آن مي شوند. زغال فعال، آگار و كلستيرامين از موادي است كه تاكنون به عنوان درمان هاي كمكي در كاستن زردي نوزادان از آنها استفاده شده ولي استفاده وسيع و روتين از اين مواد نيازمند تحقيقات بيشتري است (2، 3، 4).

ترنجبين يا Mann نوعي ماده قندي است كه در اثر فعاليت حشره اي سخت بال به نام لارينوس به صورت قطرات شبنم روي گياه ظاهر مي شود (5). در طب سنتی ایرانی از موادي مثل ترنجبين و شير خشت در درمان زردي نوزادان استفاده مي شود. در اين مطالعه تلاش شده اثر فتوتراپي به تنهايي در كاهش هيپربيلي روبينمي با اثر ترنجبين خوراكي همراه با فتوتراپي مقايسه شود.

روش بررسی مطالعه کاهش زردي نوزادان

به منظور مطالعه كاهش زردي نوزادان با مصرف ترنجبين و تابش نور فرابنفش این مطالعه به صورت كارآزمايي باليني انجام شد و جمعيت مورد مطالعه نوزادان رسيده دچار هيپربيلي روبينمي بستري در بخش نوزادان بيمارستان مدني بودند. همگي داراي وزن حداقل 2500 گرم و فاقد هرگونه فاكتور خطر از قبيل هموليز، سپتي سمي، آسفيكسي بوده  شد و بروز زردي در همه نوزادان بين روزهاي 2 الی 7 بود. طرح تحقيقاتي حاضر در كميته اخلاق دانشگاه مطرح و مورد تصويب قرار گرفت. پس از بستري شدن نوزادان واجد شرايط ورود به مطالعه، با ارائه توضيحات لازم به والدين آنها و اخذ رضايتنامه كتبي از ايشان به طور تصادفي وارد دو گروه مورد و شاهد شدند.

41 نوزاد (18 دختر و 23 پسر) در گروه مورد و 45 نوزاد (15 دختر و 30 پسر) در گروه شاهد وارد شدند. گروه شاهد فتوتراپي به تنهايي و گروه مورد علاوه بر فتوتراپي هر 12 ساعت 1 میلی لیتر بر کیلوگرم از سوسپانسيون 30 گرم درصد ترنجبين خوراكي دريافت كردند. فاصله منبع نوز از نوزاد، نوع پوشش و دما در هر دو گروه يكسان بود. قبل از شروع مطالعه و سپس هر 24 ساعت سطح بيلي روبين مستقيم و كل هر نوزاد اندازه گيري و ثبت گرديد. تمام نوزادها به صورت روزانه از نظر بروز عوارض به طور كامل تحت معاينه فيزيكي قرار گرفتند.

یافته های حاصل از مطالعه کاهش زردي نوزادان

ميانگين سن نوزادان در گروه مورد (ترنجبين و فتوتراپي) 4 روز و در گروه شاهد (فتوتراپي به تنهايي) 67/5 روز بود. از لحاظ توزيع جنسي در گروه مورد 18 دختر و 23 پسر و در گروه شاهد 15 دختر و 30 پسر بودند.  بر اساس آزمون t ميانگين وزن و روز شروع زردي در دو گروه تفاوت معني داري نداشت. بر اساس آزمون t بيلي روبين توتال و مستقيم دو گروه در بدو ورود و پس از 24 ساعت تفاوت معني داري نداشت؛ ولي آناليز واريانس يك طرفه نشان داد بيلي روبين مستقيم 48 ساعت بعد از شروع درمان به طور معني داري در گروه درمان شده با ترنجبين خوراكي پائين تر بود (014/0p=). بيلي روبين توتال 48 ساعت بعد از شروع درمان در دو گروه تفاوت معني داري نداشت. تغييرات مقادير بيلي روبين توتال و مستقيم دو گروه در جدول شماره 1 منعكس گرديده است.

جدول شماره 1ـ  تغييرات ميانگين بيلي روبين توتال و مستقيم در گروه دريافت كننده ترنجبين و فتوتراپي (مورد) و فتوتراپي به تنهايي (شاهد)

اثر استفاده از لامپ فرابنفش و ترنجبین (همزمان و مجزا)

نتیجه گیری

طول مدت بستري در دو گروه تفاوت معني داري نداشت. تمام نوزادها طي مدت بستري به صورت روزانه توزين و معاينه كامل فيزيكي شدند و هیچگونه عارضه قابل ذكري در آنها رويت نشد.

يافته هاي اين تحقيق نشان داد عليرغم باورهاي بومي تجويز ترنجبين خوراكي تاثيري در كاهش ميزان بيلي روبين نوزادان بستري نداشت. بيلي روبين مستقيم 48 ساعت بعد از تجويز ترنجببن تفاوت معني دار داشت؛ ولي بر بيلي روبين توتال بي اثر بود و از آنجائيكه هدف از درمان هيپربيلي روبينمي كاستن بيلي روبين غير مستقيم است، تجويز ترنجبين راه درماني مناسبي به نظر نمي رسد. همچنين ميانگين تعداد روزهاي بستري در دو گروه تفاوت معني داري نداشت.

در تحقيقي كه در سال 1381در بيمارستان امام رضا (ع) مشهد توسط دكتر احمدشاه فرهت انجام شد، تجويز خوراكي شير خشت و فتوتراپي با فتوتراپي به تنهايي مقايسه شد كه نتايج نشان داد تجويز شير خشت اثري بر كاهش زردي نوزادي ندارد (6).

در تحقيق ديگري كه در سال 1993 توسط دكتر كاگلايان و همكاران در تركيه انجام شد برتري آگار خوراكي و فتوتراپي بر فتوتراپي به تنهايي در كاستن زردي نوزادي به اثبات رسيد (7). با توجه به نتايج حاصله از اين مطالعه و عدم مشاهده محسوس کاهش زردي نوزادان با مصرف ترنجبين و تابش نور فرابنفش استفاده همزمان این دو روش در درمان زردی نوزادان توصیه نمي شود.

برای دریافت اصل مقاله به این درس اینترنتی مراجعه نمایید

البته ما در مقاله همه چیز درباره ترنجبین اصل و 10 خاصیت آن تمام موضوعات پیرامون ترنجبین را توضیح داده ایم و میتوانید همین الان آن را مطالعه کنید.

منابع و ماخذ:

Behrman K. Nelson Textbook of pediatrics, Saunders, 2004

Avory AF, Richard JM. Neonatal- perinatal medicine. Mosby, 2002

Newman TB, Maisels MJ. Evaluation and Treatment of jaundice in the term newborn: A kinder, coentler approach. Pediatrics 1992; 89: 809-818

Suresh GK, Martin CL, Soll RF. Treatment of unconjugated hyperbilirubinemia in neonates. The Cochrane library, 1ssue 2, Oxford: update software, 2003

شفيع زاده، ف. گياهان دارويي لرستان، چاپ اول، دانشگاه علوم پزشكي لرستان، 1381

 شاه فرهت ا. اثر شير خشت بر هيپربيلي روبينمي نوزادان، بيمارستان امام رضا مشهد، 1381

Caglayan S, Candemir H, Aksit S. Superiority of oral agar and phototherapy combination the treatment of neonatal hyperbilirubinemia. Pediatrics 1993 Jul; 92(1): 86-89